W 2026 roku przypada 85. rocznica powstania Armii Andersa, jednej z najważniejszych polskich formacji wojskowych okresu II wojny światowej. Jej historia rozpoczęła się po podpisaniu układu Sikorski–Majski w 1941 roku, kiedy po agresji Niemiec na Związek Sowiecki możliwe stało się tworzenie polskich oddziałów na terenie ZSRR. Do armii zgłaszali się Polacy zwalniani z łagrów, więzień i miejsc zesłania. Wielu z nich było skrajnie wyczerpanych głodem, chorobami i ciężką pracą, ale mimo tragicznych doświadczeń chcieli ponownie walczyć o wolną Polskę. Dowódcą formacji został gen. Władysław Anders, więziony wcześniej przez Sowietów na Łubiance. Armia Andersa stała się dla tysięcy Polaków nie tylko wojskiem, lecz także symbolem ocalenia, nadziei i powrotu do godności po latach sowieckiego terroru.
Z powodu bardzo trudnych warunków organizacyjnych, braku żywności, uzbrojenia i napięć politycznych, żołnierze wraz z tysiącami cywilów zostali ewakuowani z ZSRR przez Persję na Bliski Wschód. Dla wielu dzieci, kobiet i osób starszych była to droga ratunku przed dalszym wyniszczeniem. Z Armii Andersa uformowano później 2. Korpus Polski, który walczył u boku aliantów na froncie włoskim. Najbardziej znanym momentem jego historii była bitwa o Monte Cassino w maju 1944 roku. Polscy żołnierze, po niezwykle ciężkich walkach, zdobyli ruiny klasztoru, otwierając aliantom drogę na Rzym. Zwycięstwo to miało ogromne znaczenie militarne i moralne. Pokazało światu determinację Polaków, którzy mimo utraty ojczyzny i wcześniejszych cierpień nie zrezygnowali z walki o wolność.
Szczególne miejsce w historii Armii Andersa zajmuje niedźwiedź Wojtek, przygarnięty przez polskich żołnierzy na Bliskim Wschodzie. Stał się maskotką 22. Kompanii Zaopatrywania Artylerii, a z czasem oficjalnie wpisano go na stan jednostki. Wojtek towarzyszył żołnierzom w codziennym życiu, podnosił morale i stał się niezwykłym symbolem braterstwa wojennego. Według relacji podczas kampanii włoskiej pomagał przy przenoszeniu skrzyń z amunicją, dlatego w znaku kompanii umieszczono niedźwiedzia niosącego pocisk artyleryjski. Historia Wojtka do dziś porusza wyobraźnię dzieci i dorosłych, ponieważ pokazuje ludzką twarz wojny: potrzebę przyjaźni, lojalności i nadziei nawet w najtrudniejszych chwilach. Rocznica powstania Armii Andersa przypomina więc nie tylko o wielkim czynie zbrojnym, ale także o losie zesłańców, odwadze żołnierzy spod Monte Cassino i pamięci o tych, którzy „z ziemi nieludzkiej” szli ku wolnej Polsce.
Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego
Projekt realizuje Fundacja Escuela
mail: fundacja.escuela@gmail.com
tel. 729 797 667