W 2026 roku przypada 85. rocznica obrony Tobruku, jednego z najważniejszych epizodów udziału polskich żołnierzy w walkach II wojny światowej na froncie północnoafrykańskim. Tobruk był strategicznym portem położonym w Libii, nad Morzem Śródziemnym. Jego utrzymanie miało ogromne znaczenie dla aliantów, ponieważ pozwalało kontrolować ważne szlaki zaopatrzenia i utrudniało wojskom niemiecko-włoskim marsz w kierunku Egiptu oraz Kanału Sueskiego. W 1941 roku miasto zostało otoczone przez siły Osi dowodzone przez gen. Erwina Rommla. Rozpoczęło się długie oblężenie, które przeszło do historii jako symbol wytrwałości, dyscypliny i odporności żołnierzy walczących w ekstremalnych warunkach pustyni.

W obronie Tobruku szczególną rolę odegrała Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich pod dowództwem gen. Stanisława Kopańskiego. Była to polska jednostka utworzona na Bliskim Wschodzie, złożona z żołnierzy, którzy po klęsce kampanii 1939 roku różnymi drogami przedostali się do wojsk alianckich. Polacy trafili do Tobruku latem 1941 roku i objęli jeden z najtrudniejszych odcinków obrony. Musieli mierzyć się nie tylko z ostrzałem artylerii, nalotami i atakami przeciwnika, lecz także z upałem, brakiem wody, pyłem, chorobami i ciągłym napięciem psychicznym. Żołnierze żyli w okopach, schronach i wykutych w ziemi stanowiskach, a każdy dzień wymagał gotowości do walki.

Obrońcy Tobruku zyskali przydomek „Szczury Tobruku”. Początkowo miał on charakter prześmiewczy, ale szybko stał się symbolem dumy i hartu ducha. Polacy, Australijczycy, Brytyjczycy i żołnierze innych narodów pokazali, że nawet w okrążeniu można skutecznie przeciwstawić się silniejszemu przeciwnikowi. Obrona miasta trwała wiele miesięcy i wiązała znaczne siły niemiecko-włoskie, co miało duże znaczenie dla sytuacji aliantów w Afryce Północnej. Dla Polaków Tobruk stał się dowodem, że mimo utraty własnego państwa żołnierz polski nadal walczy na wszystkich frontach o wolność Europy i przyszłość ojczyzny.

Pamięć o obronie Tobruku jest ważna również dlatego, że pokazuje mniej znany, ale niezwykle istotny rozdział polskiego wysiłku zbrojnego. Żołnierze Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich wykazali się odwagą, solidarnością i profesjonalizmem, które budziły uznanie sojuszników. Ich walka była częścią długiej drogi polskiego oręża przez Bliski Wschód, Afrykę i Europę. 85. rocznica obrony Tobruku przypomina, że historia walk o niepodległość Polski to nie tylko bitwy toczone na ziemiach ojczystych, lecz także wysiłek tysięcy żołnierzy, którzy daleko od kraju bronili wartości najważniejszych: wolności, honoru i wierności Rzeczypospolitej.